Tranh tài đánh Tu Lu của người Mông ở Bắc Hà mùa xuân mới
Lượt xem: 95

         Từ lâu nay, khi tết đến xuân về, đồng bào dân tộc Mông lại tổ chức nhiều trò chơi dân gian như: Ném pao, đẩy gậy, bắn nỏ... Đặc biệt, là trò chơi tu lu thu hút đông đảo người dân tham gia. Đây là một môn chơi dân gian đặc sắc mang tính thượng võ của đồng bào dân tộc Mông.

anh tin bai

Khu ruộng bậc thang được chọn để thi chọi Tu Lu

         Con quay được làm từ những loại gỗ cứng như: lim, nghiến, dẻ, sồi... có đường kính từ 7 - 10 cm, nặng khoảng nửa kg trở lên. Con quay có hai đầu, đầu nhọn đóng một chiếc đinh cứng và đầu kia gọt bằng. Dây quay còn gọi là "cua" được se bằng sợi lanh, dài khoảng 1,2m nối với một đoạn pảng (gậy) làm bằng cành trúc nhỏ cỡ ngón tay cái, dài khoảng 40cm. Sân chơi thường được chọn một bãi đất rộng, thửa ruộng bậc thang, phía đối diện thường có ta luy cao để khi chơi Tu lu không bị rơi xuống khe núi, đảm bảo an toàn cho người chơi và những người đến xem... Khi chơi, người chơi thường quấn quay theo chiều tay thuận của mình.

         Trước đây, Tu lu được chơi khá phổ biến, nhưng lối chơi đơn giản, thường chia ra làm 2 đội, mỗi đội từ 3 - 5 người chơi. Trò chơi Tu lu có nhiều cách chơi và hình thức thi khác nhau tùy vào mỗi vùng, song phổ biến vẫn là thi biểu diễn và thi chọi quay... Qua cuộc thi, những chàng trai Mông được thể hiện tài năng thực sự của mình. Khi có tiếng hô “tầu lâu” thì lần lượt từng người chơi xuống quay để so tài, con quay của ai quay lâu hơn thì được quyền chơi tiếp. Chơi hai người thì người kia xuống quay, người còn lại dùng quay đánh vào con quay của bạn. Anh Sùng Seo Quang, thôn Sân Bay, xã Thải Giàng Phố chia sẻ: Bây giờ để đi tìm được loại gỗ tốt thì khó đấy, lựa chon loại gỗ nặng hay nhẹ thì tùy vào từng người. Cây gỗ nó khô rồi, nhưng vẫn nặng thì được ưu tiên. Bây giờ thì chủ yếu là ra chợ mua chứ rất ít người tự đẽo ở nhà…

anh tin bai

Các chàng trai thể hiện kỹ thuật đánh Tu lu của mình

         Hiện nay, thi đấu Tu lu thường chơi theo hình thức chọi tu lu động, hình thức này chia ra làm hai đội, khi chơi cử nhóm trưởng rút thăm xem ai được quyền ưu tiên. Đội ưu tiên là đội được dùng Tu lu để chọi trước, đội còn lại phải quay Tu lu để đội bạn đánh. Theo hình thức thi đấu 3 vòng, mỗi vòng thi sẽ cách nhau khoảng 2-3m. Vòng thứ nhất con tu lu được quay sẽ cách vạch của đội bạn đánh khoảng 3 mét; vòng 2 cách khoảng 6 mét; vòng 3 cách khoảng 9 mét. Vòng 3 sẽ là vòng thử thách và được chú ý nhiều nhất, bởi vòng này cần sự khéo léo cùng với sức mạnh, độ phán đoán chính xác của người chơi để đánh trúng tu lu của đội bạn. Nếu người chơi ai chọi đánh trúng Tu lu của đội bạn thì được tính điểm và thi tiếp ở cự ly dài hơn, nếu chọi 3 lần không trúng thì không có điểm, sẽ phải quay Tu lu để đội bạn đánh. Cứ như vậy, đội nào nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc. Anh Vàng Seo Vinh, thôn Ngài Ma, xã Thải Giàng Phố cho biết: Trò chơi đánh quay này thường được chơi vào dịp Tết hoặc là nhưng ngày lễ thôi. Không biết trò chơi này có từ bao giờ. Từ ngày xưa thấy người lớn chơi, chúng em chỉ học theo thôi…

         Trò chơi Tu lu không phân biệt tuổi tác, tuy nhiên khi đã vào thi đấu thì thường chọn những người có sức khỏe và có nhiều kinh nghiệm để chơi. Còn bình thường khi chơi giao lưu thì già trẻ, lớn bé đều có thể tham gia chơi đánh Tu lu trong tiếng hò reo cổ vũ của người xem. Thú chơi Tu lu giúp người Mông rèn luyện sức khỏe, độ khéo léo, tinh nhanh và phán đoán tốt. Chơi Tu lu nói riêng và các trò chơi dân gian nói chung là bản sắc văn hóa, vừa thể hiện tình đoàn kết, thương yêu nhau giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản, đó là sự gắn kết bền chặt cần phát huy trong mọi thời đại nhằm phát huy sức mạnh của mỗi cá nhân và tập thể trong việc xây dựng, phát triển quê hương, đất nước giàu đẹp...

         Trò chơi đánh Tu lu của đồng bào dân tộc Mông đã và đang trở thành trò chơi được nhiều người yêu thích, thu hút đông đảo các dân tộc khác đến xem và tìm hiểu. Song để gìn giữ và phát huy những giá trị mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc Mông, rất mong các cấp, các ngành quan tâm để trò chơi Tu lu trở thành môn thể thao thi đấu trong các ngày hội văn hóa, góp phần xây dựng tình đoàn kết giữa các dân tộc trên vùng cao Bắc Hà./.

Lê Hiếu
Tin khác
1 2 3 4 5  ... 
Tin tức
Đăng nhập
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1